أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 87

قراضه طبيعيات ( فارسى )

غير از تحريفات و تصحيفاتى كه بر اثر بىاطلاعى يا طغيان قلم در نسخه وارد شده كاتب در آن تصرفات نابجا و فاسد و اضافات و دست‌كاريهاى بىمورد نيز كرده و جملات عربى از آيات قرآن و احاديث و اخبار و عباراتى فارسى كه با سياق عبارت متن تناسب و سازوارى ندارد ، غالبا در پايان ابواب ، بر كتاب افزوده است كه ما بذكر آنها باختصار در ذيل صفحهء مربوط اكتفا كرده‌ايم و از نقل آنها بنحو تام بسبب آنكه فايده‌اى در اين كار نبود صرف نظر نموديم . اصولا بعضى از كاتبان قديم گذشته از سهل‌انگارى يا بىعلمى چون ملاحظات فعلى ما را در تاريخ عمومى زبان و تحقيق قواعد آن و لهجه‌هاى فرعى و تطور كلمات و املاء و تلفظ آن‌ها نداشته‌اند و بوجوه مختلف استفاده‌اى كه ما اكنون از متون و نسخه‌هاى قديم مىكنيم آشنا نبوده‌اند در نسخه‌بردارى از كتب بميل خود به خيال كمك به تسهيل قراءت و فهم معانى ، عبارات و الفاظ و املاء كلمات را تغيير ميدادند و صورت اصلى نوشتهء قدما را مسخ ميكردند . نويسندهء نسخهء س يا كاتب نسخه‌اى كه اساس و مأخذ متن نسخهء س است نيز اين معامله را با كتاب قراضهء طبيعيّات كرده است .

--> در كتاب شرح كليات ابن سينا يا التحفة السعدية كه بزرگترين مصنفات اوست و آن را در 682 آغاز كرده و در 710 بپايان رسانيده و بوزير غازان محمود ، سعد الدين محمد ساوجى ( مقتول در سال 711 هجرى ) اهدا كرده است كتاب « قراضة الطبيعيات » را بدون ذكر مؤلف آن جزو مآخذ خود شمرده و گويد كه آن كتاب را مطالعه كرده و گزيدهء آن را در شرح خود آورده است ، ( رش : ديباچهء آن كتاب منقول در فهرست كتابهاى اهدائى آقاى سيد محمد مشكاة بكتابخانهء دانشگاه تهران ، نگارش آقاى محمد تقى دانش‌پژوه ج 3 ص 730 و ضميمهء آخر كتاب ص 69 ) .